Podziekowania dla PerfektArt


Startowa
Do nadrzędnej
Nowości
English
Komunikaty
Anty
Inne
English articles
O nas
Współpraca
Linki
Polecamy
Ściągnij sobie
Zastrzeżenie


Edytorial 3 - Profilaktyka

[art. z 2008 r. - gwiazdkami oznaczono późniejsze uwagi/przypisy]

Jestem zwolennikiem zasady Pareto, która mówi, że w działaniach, statystycznie, ok. 80% efektów uzyskujemy poprzez ok. 20% środków - jak łatwo wywnioskować - tych "odpowiednich".

Zasada ta ma zastosowanie także w zakresie zdrowia. Jakaż to oszczędność  i efektywność! Tylko żeby wiedzieć, co stanowi owe 20% - dodają  sceptycy.

Otóż - wiadomo.

Dodatkowo, owe 20% (nie upierajmy się przy liczbach, ponadto tutaj mam na myśli miarę kosztów), to  działania na tyle proste, że dostępne niemal powszechnie.

Pisałem w "Kryzysie służby zdrowia", że służba ta jest niewydolna i że przy swojej kolosalnej kosztowności daje mierne wyniki - jak właśnie mówi zasada Pareto.

Liczbowe ujecie czynników wpływających na zdrowie (publiczne, czyli podlegające ocenie statystycznej) znane jest co najmniej od Raportu Lalonda z 1974 r. *

Poniższy diagram pokazuje 4 główne czynniki/pola zdrowotne.

Pola lalonda

Największy, bo 53% wpływ na zdrowie człowieka ma styl życia, na który składają się między innymi takie elementy: aktywność fizyczna, sposób odżywiania się, umiejętności radzenia sobie ze stresem, stosowanie używek (nikotyna, alkohol, środki psychoaktywne),  zatrudnienie,  czynniki ryzyka zdrowotnego i zawodowego, sposób rekreacji czy zachowania seksualne. 

Środowisko fizyczne warunkuje stan zdrowia człowieka w około 21%. Korzystny wpływ na zdrowie ma czyste powietrze, woda, zdrowa i bezpieczna szkoła oraz zakład pracy. Negatywne oddziaływanie środowiska na zdrowie wynika w znacznym stopniu z degradacji środowiska naturalnego, promieniowania jonizującego, hałasu, szkodliwych substancji chemicznych oraz czynników biologicznych.

Zdrowie człowieka w 16% uwarunkowane jest przez czynniki genetyczne (chociaż epigenetyka pokazuje że i ten czynnik można zmniejszyć), zaś jedynie 10%, czyli w najmniejszym stopniu poprzez opiekę zdrowotną, jej strukturę, organizację, funkcjonowanie czy też dostępność do świadczeń medycznych i ich jakość,  samo leczenie i rehabilitację (droga i żmudna rehabilitacja często nie byłaby potrzebna, gdyby  zadbano o zdrowie wcześniej).
Oczywiście, owe 10%, to także te działania medycyny, które niczym innym nie mogą być zastąpione i nie chodzi tu o deprecjonowanie medycyny w ogóle, a tylko o pokazanie prawdziwszego obrazu, niż ten jaki się lansuje.

Ponieważ 3 pierwsze czynniki (a właściwie 2) są związane z dużo mniejszymi kosztami niż służba zdrowia, to można przyjąć w przybliżeniu, że odzwierciedla to wspomnianą zasadę.

Podobnie - w samej medycynie społeczne koszty byłyby wielokrotnie mniejsze, gdyby środki przeznaczono na profilaktykę.

Czym jest profilaktyka?
Oczywiście, słowo to ma wiele zastosowań - profilaktyka: społeczna, uzależnień, przestępczości, zdrowotna, itd.

Profilaktyka zdrowotna  to działania mające na celu zapobieganie chorobom, poprzez ich wczesne wykrycie i leczenie. **

Zauważmy jednak, że według definicji ogłoszonej przez Światową Organizację Zdrowia, zdrowie to całkowity fizyczny, psychiczny i społeczny dobrostan człowieka, a nie tylko brak choroby lub niedomagania.

Widzimy więc, że 2 pierwsze pola Lalonda mają dużo wspólnego z profilaktyką, i to nie tą instytucjonalną, ale zależną od nas samych, od naszych postaw i świadomości.

W szerszym ujęciu „profilaktyka to proces, który wspiera człowieka w prawidłowym rozwoju i zdrowym życiu" (Z. B. Gaś, 2003).
Jest także jednym ze sposobów reagowania na rozmaite zjawiska społeczne, które oceniane są jako szkodliwe i niepożądane. Ocena skłania do traktowania takich zjawisk w kategoriach zagrożeń i podejmowania wysiłków w celu ich eliminacji lub choćby ograniczania. Powszechnie uważa się, że skuteczna profilaktyka jest optymalnym sposobem hamowania rozwoju lub ograniczania skali zjawisk uznanych za dolegliwe społecznie. Głównie z tego względu jest znacznie bardziej opłacalna niż kosztowne działania zaradcze konieczne w sytuacji, gdy wzrasta skala niepożądanych zjawisk.

W samej profilaktyce zdrowotnej wyróżniamy następujące fazy:

  • Profilaktyka wczesna - mająca na celu utrwalenie prawidłowych wzorców zdrowego stylu życia i zapobieganie szerzeniu się niekorzystnych wzorców zachowań, w odniesieniu do osób zdrowych,
  • Profilaktyka pierwotna (I fazy) - mająca na celu zapobieganie chorobie poprzez kontrolowanie czynników ryzyka, w odniesieniu do osób narażonych na czynniki ryzyka,
  • Profilaktyka wtórna (II fazy) - zapobieganie konsekwencjom choroby poprzez jej wczesne wykrycie i leczenie (przesiewowe badania skriningowe mające na celu wykrycie osób chorych),
  • Profilaktyka III fazy, której działania zmierzają w kierunku zahamowania postępu choroby oraz ograniczeniu powikłań.

    W zakresie profilaktyki wtórnej znaczącą rolę odgrywają przesiewowe badanie skriningowe. Są to zorganizowane działanie polegające na wczesnym wykryciu w populacji chorób lub stanów patologicznych za pomocą stosowanych masowo prostych, bezpiecznych i wiarygodnych testów diagnostycznych. Badania skriningowe prowadzone są w odniesieniu do chorób stanowiących znaczny problem zdrowotny danej populacji, charakteryzujących się częstym występowaniem stadiów przedklinicznych, dość długim okresem między pierwszymi oznakami choroby a jej pełnym obrazem i możliwością wyleczenia. Prowadzenie szeroko zakrojonych działań profilaktycznych przynosi w krótszej lub dłuższej perspektywie czasowej wymierne korzyści dla społeczeństwa w postaci:

    • poprawy świadomości zdrowotnej populacji,
    • poprawy stanu zdrowia ludności,
    • zmniejszenia ilości osób z powikłaniami chorób i trwałym inwalidztwem,
    • zmniejszenia liczby zachorowań i zgonów,
    • zwiększenia wykrywalności chorób we wczesnym stadium rozwoju,
    • zwiększenia odsetka wyleczeń,
    • zmniejszenia absencji chorobowej,
    • obniżenia kosztów leczenia,
    • mniejszych strat finansowych (zasiłki chorobowe, straty produkcyjne).

    Na każdym etapie działań profilaktycznych znaczącą rolę odgrywa EDUKACJA ZDROWOTNA - proces, w trakcie którego ludzie uczą się dbać o zdrowie własne i innych osób. Koncentruje się ona na uświadamianiu związków między zdrowiem człowieka a jego stylem życia oraz środowiskiem fizycznym i społecznym. Edukacja zdrowotna obejmuje głównie działania informacyjne, których bezpośrednim celem jest ukształtowanie sprzyjających zdrowiu przekonań motywacji i umiejętności, a co za tym idzie postaw zdrowotnych jednostki, które powinny prowadzić do realizacji zachowań służących zdrowiu.

    W edukacji, oprócz zagadnień szczegółowych, należy zwrócić uwagę na odkrycia wiedzy mające wpływ na kierunki działań w zdrowiu publicznym :

    • Konstytucja genetyczna człowieka nie zmienia się na przestrzeni tysiącleci. ***

    • Poprawa zdrowia obywateli wynika z poprawy warunków życia.

    • Odkrycia nauk medycznych dotyczące etiologii oraz szerzenia się chorób zakaźnych i możliwościach zapobiegania im przez działania sanitarno-środowiskowe.

    • Większości chorób niezakaźnych można zapobiec przez zmianę warunków życia i zachowania się - w tym przez dostrzeżenie czynników psychologicznych, np.  że nie tyle okoliczności co nasz stosunek do nich odgrywa istotną rolę. ****

    W tym miejscu chciałbym podkreślić, że nie bagatelizuję ani marginalizuję badań w dziedzinie zdrowia, licznych osiągnięć naukowych, które - jak w innych dziedzinach - są nadzieją ludzkości na poprawę jakości życia. Inna sprawa, że nie każde badania naukowe spotykają się z przychylnością oficjalnej medycyny ...

    W profilaktyce ważną rolę odgrywa PROMOCJA ZDROWIA.
    Jest ona procesem umożliwiającym ludziom zwiększenie kontroli nad własnym zdrowiem, jego poprawę i utrzymanie. Pierwsza Międzynarodowa Konferencja Promocji Zdrowia odbyła się w 1986 roku w Ottawie. Podczas niej określono działania promocyjne w sferze zdrowia takie jak:

    • budowanie prozdrowotnej polityki społecznej,
    • tworzenia środowisk sprzyjających zdrowiu,
    • wzmacnianie działań zbiorowych,
    • rozwijanie umiejętności indywidualnych,
    • reorientacja służby zdrowia.

    Reorientacja ta powinna iść w kierunku profilaktyki i docenienia szerszego spektrum metod, w tym terapii naturalnych i podejścia holistycznego. Natomiast umiejętności indywidualne, to m.in.: wiedza o tych metodach oraz propedeutyka higieny, wiara w możliwości organizmu, sposoby niwelacji/osłabiania stresu, życzliwość, pogoda ducha.

    Leszek Korolkiewicz

    (wykorzystano fragmenty art. Profilaktyka i promocja zdrowia  z http://www.lodzkie.pl/lodzkie/zdrowie/Profilaktyka/informacje_ogolne.html  - za zezwoleniem)

 Późniejsze uwagi redaktora

* Nowsze poglądy są takie, że wpływ stylu życia jest jeszcze większy (włączając w to sposób odżywiania się i rodzaj/jakość  spożywanych produktów), z umniejszeniem roli genetyki - DNA może się zmieniać w trakcie życia.

** Stwierdzenie "poprzez ich wczesne wykrycie i leczenie"  było zbyt zawężające, a wg niektórych wręcz szkodliwe.. Chociaż dalej zostało złagodzone przez pojęcia profilaktyki  wczesnej i pierwotnej, to warto podkreślić dwie rzeczy:
- chodzi głównie o edukację w kierunku zdrowego trybu życia, tak aby do chorób w ogóle nie dochodziło; tu ważna jest prawidłowa wiedza
- pokazano statystycznie, że badania przesiewowe mają minimalny wpływ na lepszy stan zdrowia społeczeństwa (wykrywa się już istniejącą chorobę, często za późno) - bilans zysków i strat jest rozczarowujący, zwłaszcza przy mammografii, gdzie  ilość zachorowań po tym zabiegu jest większa niż w grupie bez diagnostyki. Ważne są jednak takie badania na wczesnym etapie rozwoju - u dzieci, by jak najwcześniej wykryć wady i choroby wrodzone.

*** patrz powyższa uwaga o genetyce

**** Od czasu powstania tego artykułu pojawiły się obiecujące metody leczenia i profilaktyki bazujące na sugestii, wizualizacji, działań na mózg i układ nerwowy i tzw. 'duchowe'.



Wyszukiwarka
lokalna

Także w Komunikaty
 

Zapisz się na 
Biuletyn

(Twoje dane sa całkowicie bezpieczne, za zapis - upominek)

 Leczenie raka - Konferencje Medycyny Holistycznej
Integrative Medical Center - Holistyczne Podejście do Zdrowia Człowieka

Twoja Ochrona Medyczna
Twoja Super Ochrona Medyczna

Zdrowy biznes

 Zdrowie i Fitness
Zobacz na Facebook'u

kawa dla zdrowia

^ Zdrowie ze ^ smakiem

  Widget

Odszkodowania zdrowotne i inne

Otwórz serce

Share

Follow etsaman2 on Twitter

 To jest
 Wow
!

 

 

 


                    Wyszukiwarka lokalna Umożliwia wyszukiwanie wg stopnia dopasowania lub dat (patrz opcje wyników po wyświetleniu). 
                    Google aktualizuje swe indeksowane zasoby co pewien czas, zatem nie zawsze to, co się pokaże jest aktualne. Zawiera reklamy Google
.
  

                         Copyright Leszek Korolkiewicz 2007-18    admin( @ )lepszezdrowie.info   Zastrzeżenie  Licznik:
                     Na tej stronie wykorzystujemy ciasteczka (ang. cookies), dzięki którym nasz serwis może działać lepiej. W każdej chwili możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach swojej przeglądarki.  Korzystanie z naszego serwisu
                         bez  zmiany ustawień dotyczących cookies, umieszcza je w pamięci Twojego urządzenia. Patrz Zastrzeżenie.